Zo aan het begin van de vakantieperiode voor het zuiden van ons land hebben we op woensdag 15 juli de maandelijkse wandeldag voor de mannen van L.A.W.V.Via-Via op de agenda staan. Charles heeft voor deze dag een rondwandeling in de Brabantse Kempen uitgezet. Het is immers alweer een hele tijd geleden dat we daar op pad zijn geweest! Het rustieke dorp Casteren zal uitgangspunt worden voor een verrassende wandeldag! We zullen opnieuw met het Lauran, Wil, Leo en Charles op stap gaan. Leo is weer van de partij na zijn Camino avontuur! Maar omdat Charles een halfjaarlijks bezoekje aan de tandarts moet brengen, wordt 9.00 uur als vertrektijd afgesproken. Wil is de chauffeur van de dag en haalt met Charles Lauran en Leo op aan de bushalte in Tilburg-Noord. Het wordt een soepel autoritje via Hilvarenbeek en Netersel naar Casteren. Maar in de binnenlanden van Netersel naar Casteren wanen we ons door de bestrating met kinderkopjes op een traject van de Ronde van Vlaanderen!
Al meteen bij het binnenrijden van Casteren zijn we onder de indruk van het dorp, dat hier in de Brabantse Kempen als een verborgen parel ligt tussen de beekdalen van de Groote Beerze en de Kleine Beerze. In de voorbereiding naar deze wandeldag heeft Charles gezien dat het goed parkeren is aan de Zandstraat om dan vanaf hier te vertrekken. Als we aankomen, is er op het driehoekig plein aan de Kerkstraat in Casteren plaats genoeg! De Sint Willibrorduskerk met aangrenzende pastorie is beeldbepalend. Deze Neo-Romaanse parochiekerk is in 1907 gebouwd naar een ontwerp van de Limburgse architect Caspar Franssen (1860-1932). Het bakstenen gebouw bestaat uit een westtoren, een driebeukig schip, een transept en een koor met een ronde sluiting. De toren heeft vier geledingen met rondboogvensters, galmgaten en een tentdak. Langs de dakranden lopen sierlijke rondboogfriezen, die de kerk een karakteristieke uitstraling geven. In 1935 wordt het gebouw uitgebreid met twee zijbeuken, waardoor het verandert in een kruisbasiliek. Binnen bevindt zich een bijzonder houten beeld van de heilige Elisabeth uit 1811. Zij houdt een boek met drie rozen vast, een verwijzing naar de legende waarin brood voor de armen in rozen verandert. Sinds 1845 bewaart de kerk ook een relikwie van deze heilige. In het interieur trekken de gebrandschilderde ramen en de Mariakapel de aandacht.
We starten bij het infopaneel van het wandelroutenetwerk naast het bronzen beeld ‘De Caasterse Kermis’ (1990) van beeldhouwer Toon Grassens (2). Dit kunstwerk (1990) staat op een bakstenen voetstuk met plaquette en stelt een boerengezin in een huifkar voor met een boer en boerin met een baby voorin de huifkar en achterin een jongetje, getrokken door een paard op weg naar de kermis. Het verwijst naar een bekend Kempisch volksliedje over de traditionele kermis in het dorp. Casteren staat immers bekend om zijn rijke kermishistorie. Vroeger vond deze plaats op de eerste zondag na 7 november, maar vanwege het slechte weer is dit verplaatst naar september. De route gaat hier linksaf langs de St. Willibrorduskerk en de pastorie door de Kerkstraat tot we op de T-splitsing met het Hoogeind komen. We wandelen rechtsaf. Het straatbeeld wordt in het buitengebied op het Hoogeind bepaald door een groot aantal langgevelboerderijen, die getuigen zijn van het agrarische verleden van Casteren.
Aangekomen bij KNP66 wandelen we rechtsaf langs de langgevelboerderij en volgen er het karrenspoor door het open landbouwgebied. Voorbij de bosrand ter linkerzijde komen we bij KNP67 op de verharding van de met bomen omzoomde Akkerstraat. De route gaat linksaf tot na 400 meter de groengele routemarkering na het bosgebied ons naar rechts verwijst. We volgen het brede zandpad en komen langs een schuur aan de rechterkant. Even verderop bereiken we het archeologisch monument uit de vroege Bronstijd: Grafheuvel De Zwarte Berg. Het is een bezoekje waard!
Dit archeologisch rijksmonument stamt uit de Bronstijd (1900-1200 voor Christus) en is de grootste en hoogste ringwalgrafheuvel van Nederland met een doorsnee van 41 meter. Ringwalgrafheuvels zijn vrij zeldzaam op het continent en komen meer voor in Zuid Engeland. De grafheuvel is omgeven door een gracht, een wal en nog een gracht met daarin palen. De heuvel is van opgestapelde heideplaggen en gebouwd boven een centraal graf met daarin de resten van een verbande dode. Het is een heilige plaats en een crematieplaats met meerdere boomkisten. In de helling van de heuvel zijn later nog drie personen begraven na lijkverbranding. Aan de grafheuvel zijn later nog veranderingen aangebracht. Dan is de heuvel omgeven door een hoefijzervormige palenkrans met de opening richting het noordoosten, waar de zon opkomt. Zeer intrigerend is de kleine bijheuvel aan die noordoostelijke zijde, voorzien van een paal in het midden en een krans van kleinere palen rondom. Hierin is echter geen graf gevonden. De Westerhovense dorpsschoolmeester en amateur archeoloog Petrus Norbertus Panken (1819-1904) is de eerste, die in 1848 in de grafheuvel graaft en er een bronzen randbeitel uit de Vroege Bronstijd vindt. In 1950 is er verder onderzoek verricht.
Voorbij Grafheuvel De Zwarte Berg komen we op de Groenstraat, die we schuin naar rechts oversteken om dan naar links het onverharde pad langs het bedrijf van de Firma Beerens te volgen. Na goed 300 meter gaat de groengele markering naar links. Het gemarkeerde pad door het bosgebied en leidt ons naar een idyllisch gelegen vennetje. Met de klok mee wandelen we rond de waterplas langs een bankje en bereiken verderop KNP45, waar we linksaf slaan. Zo komen we aan de omheining van Eurocamping Vessem. De route verloopt rechtuit voorbij de sluitboom langs het hekwerk. Met de bocht mee naar links en rechts blijven we de groengele markering van het wandelroutenetwerk volgen. Goed moeten opletten met de topokaart en GPS in de hand. De route is goed gemarkeerd! Na goed 1,2 kilometer bereiken we bij het bankje het Oorlogsmonument aan het Heieind, waar Amerikaanse vliegeniers eind 1944 met hulp van het lokale verzet ondergedoken gezeten hebben.
Het monument verwijst naar het begin van Operation Market Garden als op 17 september 1944 een grote luchtvloot van Skytrain transportvliegtuigen, Waco zweefvliegtuigen en begeleidende jagers vanuit Engeland naar Nederland vliegt om de Amerikaanse 101e Luchtlandingsdivisie bij Son en Veghel te droppen. Boven dit bosrijke gebied in de omgeving van Hoogeloon worden door het Duitse luchtafweergeschut vijf Skytrain transportvliegtuigen neergeschoten. Daarbij komen bemanningsleden en parachutisten om het leven. Militairen die op tijd uit hun brandende toestel weten te springen, worden op de grond opgevangen door mensen van het verzet. De grote zwerfkei aan de Liberation Route Brabant herinnert aan dit feit met een tekst, die luidt: 'Op 21 september 1944 werd Hoogeloon bevrijd. Het plaatselijk verzet hield hier, met gevaar voor eigen leven, in de laatste oorlogsdagen, onder de grond een aantal Amerikaanse piloten verborgen. De bevoorrading en verzorging geschiedden vanuit de boerderijen op het Heieind.
Tegenover het bankje bij het Oorlogsmonument wandelen we over een niet gemarkeerd olifantenpaadje langs een akker door het bosgebied tot we na 350 meter met een bocht naar links op de Ingenieur Mettropweg uitkomen. Schuin naar links steken de verharding over en vervolgen de route over het bospad. We negeren de zijpaden tot we op de T-splitsing staan, waar we rechtsaf gaan. Opnieuw rechtuit door het bosgebied tot op de T-splitsing. Hier naar rechts en links om vervolgens uit het bos komend rechtsaf opnieuw op de Ingenieur Mettropweg uit te komen. We volgen het asfalt naar links tot op de kruising met de Meester van Hasseltweg. De route gaat hier naar links om dan verderop de Westelbeersedijk over te steken.
Aan gekomen bij KNP61 nemen we de route naar rechts in de richting van KNP30. Een infopaneel geeft aan dat we hier in het beekdal van de Groote Beerze zijn en in het heidegebied van De Grijze Steen komen. Natuurgebied De Grijze Steen maakt oorspronkelijk deel uit van de Landschotsche Heide. Het is een kleinschalig oud beekdallandschap met hooilanden afgewisseld door houtwallen en een verscheidenheid aan droge en natte bossen. Waarschijnlijk heeft dit gebied zijn naam te danken aan de grote grijze steen, die jarenlang op de grens van het gebied gelegen heeft. In de omgeving komen nog steeds erg grote keien naar boven als grof grind. Dit wordt veroorzaakt door de op de geologische kaart van Nederland aangeduide “Breuk van Vessem’, gelegen op de overgang van de voedselarme heide naar het voedselrijkere beekdal van de Groote Beerze en daarom tamelijk vochtig is. Een aantal jaren geleden is het een grotendeels vergrast terrein. Om het gebied in zijn oorspronkelijke staat terug te brengen zijn stukken heide afgeplagd om weer arme grond te krijgen. Doel hiervan is het terugkrijgen van een gevarieerde heidevegetatie, waarin naast Struikheide en Dopheide ook vegetatie als Witte en Bruine Snavelbies, Zonnedauw, Klokjesgentiaan en Gagel voorkomt. Bijzonder is de terugkeer van Duivelsnaaigaren, Tormentil, Moeraswolfsklauw en Klokjesgentiaan.
Het wandelpad zoekt kronkelend zijn weg over de heide, waar we een praatje maken met een schaapsherder van de Loonse schapenhouderij De Lachende Ooi, die met 12 kuddes en 16 herders een belangrijke bijdrage levert aan het landschapsbeheer en de begrazing in Midden-Brabant. Het pad volgend door de hoge varens wandelen we naar KNP30. Op de splitsing bij KNP30 wandelen we naar links. De route gaat bij het infopaneel over een vlonderpad in het moerassige gebied van de Groote Beerze. Een bankje is een goede gelegenheid voor een pauzemoment. Voorbij het bankje staan we aan het bruggetje over de Groote Beerze. We steken de Groote Beerze over en komen verderop bij KNP8.
Bij KNP8 gaat de route linksaf richting KNP29 door het Natuurgebied Steenselaar We zijn hier in het gebied van Brabants Landschap. We wandelen over een bospad tussen kleine weilandjes en percelen door tot we bij KNP29 komen. Hier hebben we een ontmoeting met Scoutinggroep Sint Bonifaas uit Rijen, die hier over de sloot achter het draaihekje het water moeten oversteken. We wandelen met de bocht mee naar langs de sloot tot we uitkomen op de Fons van der Heidenstraat. We slaan links af om meteen voorbij het huis opnieuw links het zandpad in te slaan. We wandelen hier langs het open weidegebied dat op de topokaart vermeld staat De Beemden. We worden naar rechts afgeleid en volgen de groengele markering door het bosgebiedje tot we bij KNP68 op Schipstaarten uitkomen. De route gaat hier linksaf over de verharding om dan voorbij de bocht naar links de zandweg met het schelpenpaadje naast de zandweg in te slaan. Dit schelpenpaadje leidt ons naar het bruggetje over de Groote Beerze met KNP59.
Over het bruggetje bij KNP59 kiezen we voor het oeverpad langs de Groote Beerze naar KNP6. Maar op de knooppuntpaal staat dat het oeverpad naar KNP6 niet toegankelijk is langs de bovenloop van de Groote Beerze, die hier door een lappendeken van velden, bosjes, akkers en landerijen stroomt. Deze laaglandbeek is hier nog een miezerig stroompje, dat ontstaan is op de grens van Hapert en Bladel waar het Dalemstroompje en de Aa of Goorloop samenkomen. De nog jonge bovenloop stroomt vervolgens langs Casteren, door het natuurgebied Dal van de Groote Beerze en langs de Neterselsche Heide en Landschotse Heide. Voorbij Middelbeers en het Landgoed Baest vloeit de Groote Beerze samen met de Kleine Beerze en gaat dan verder als de Beerze. Tot aan dit punt maakt de beek deel uit van het Natura 2000-gebied Kempenland-West. De naam ‘Beerze’ komt al voor in een document van Keizer Karel V uit 1545. Waarschijnlijk is de naam afgeleid van ‘berne’, dat bron betekent, of van ‘barne’, dat verwijst naar het verbranden van veen als brandstof. Rond 1960 wordt een groot deel van de beek gekanaliseerd, waardoor het natuurlijke karakter verdwijnt. Maar vanaf 2005 is door Waterschap De Dommel en Brabants Landschap een project voor beekherstel gestart om het gebied klimaatbestendig te maken.
Huiswerk vooraf heeft echter laten zien dat de werkzaamheden van beekherstel door Waterschap De Dommel en Brabants Landschap kortgeleden zijn afgerond. Met die wetenschap wandelen we richting KNP6 door het karakteristieke beekdallandschap, dat opnieuw is ingericht als natte natuurparel met als doel verdroging van het gebied tegen te gaan, de kwetsbare natuur te herstellen en wateroverlast te beperken. Het voetpad zoekt slingeren zijn weg langs de smalle meanderende waterloop van de Groote Beerze. Op het laatste traject naar KNP6 aan Kranenberg is in het landschap nog duidelijk zichtbaar het beekherstel dat er kort geleden heeft plaats gevonden. Aangekomen bij de brug over aan Groote Beerze gaar de route linksaf over Kranenberg richting de bebouwing van Casteren. We steken bij de rotonde rechtover en vervolgen Kranenberg tot we even verderop aan KNP68 bij Horeca Kruidenlucht komen. Het is de plek om bijna op het eindpunt van onze rondwandeling, ons te laven aan een alcoholvrij biertje, wetend dat op de parkeerplaats Horeca Den Bels slechts beperkt open is. Na de gezellige nazit rest enkel nog een kort loopje door de Zandstraat langs de bejaardenwoningen voorbij aan een bronzen sculptuur ‘Eigen haard is goud waard’ (1994) van beeldhouwer Pierre van Leest uit 1994. Het kunstwerk stelt een uitrustende vrouw en een kat voor. Terug op de parkeerplaats stappen we in de auto en rijden we terug naar Tilburg om Lauran en Leo af te zetten en dan door naar de thuisbasis in Loon op Zand.
Charles Aerssens
24 juli 2026
Lange Afstand Wandelvereniging "VIA-VIA".
Gegenereerd op 24-07-2026 door C.P.J. Aerssens